Uncategorized

een lange geschiedenis

     We maken al 35.000 jaar muziek. Althans, het oudst bekende muziekinstrument stamt uit de middelste paleolithische periode en dat is meer dan 30 millennia geleden. Het betreft een fluit gemaakt van een vleugelbot van de vale gier (Gyps fulvus), een vogel die nog steeds in Europa te vinden is. Het is goed voor te stellen waarom onze verre voorvaderen het bot van deze vogel hebben uitgekozen om er een fluit van te maken: het is niet alleen hol, maar vanwege de spanwijdte van tweeënhalve meter van de vleugels is het er ook stevig en lang genoeg voor. Het instrument stamt uit de tijd toen onze directe voorlopers de Europese vlakten en hooglanden deelden met de Neanderthaler. Wij mensen maakten dus al muziek voordat we konden lezen, schrijven, dichten en zelfs eerder dan we schilderden, want de eerste grotschildering is (slechts!) 32.000 jaar oud. 

     Toch is muziek maken geen typisch menselijke eigenschap. Vogels zingen natuurlijk en ook walvissen maken muziek – hun zang heeft een reikwijdte van zeven octaven! Zelfs het gebruik van een instrument blijft niet tot de mens beperkt: de palmkaketoe die in Noord-Australie, Indonesië en Papoea-Nieuw-Guinea zijn domicilie houdt, breekt een takje af, vormt het tot een trommelstok, grijpt het vast met z’n poot en gebruikt het vervolgens om op een qua resonantie en toonsoort zorgvuldig uitgezochte holle boomstam een liedje te drummen. 

     De vraag is eerder waarom wij mensen muziek maken. Bij dieren weten we het antwoord wel: het is een middel om te communiceren, een geschikte partner te vinden en met je eigen gezondheid te pronken. Maar hoe zit dat bij ons? Maken we muziek om de sociale cohesie van de groep te versterken? Inderdaad musiceerden de holbewoners tijdens begrafenis- en strijdrituelen. Misschien dat muziek hen ook hielp om een goede partner te vinden? We kunnen ervan genieten, zoveel is duidelijk: muziek die we mooi vinden stimuleert het beloningssysteem in de hersenen, niet anders dan wanneer we geld verdienen, een mooie man of vrouw zien, of seks hebben. Maar zijn muzikale mensen ook gezonder, sterker, intelligenter? Darwin vroeg het zich al af in 1871: ‘As neither the enjoyment nor the capacity of producing musical notes are faculties of the least use to man in reference to his daily habits of life, they must be ranked amongst the most mysterious with which he is endowed.’ Toch blijkt muziek maken, net als bij dieren, ook bij de mens een evolutionair voordeel op te leveren. We krijgen er namelijk meer en steviger hersenen van. Dat niet alleen, het maakt ons intelligenter.

Dit vind je misschien ook leuk...

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *